Aşık Tarzı Halk Edebiyatı Nazım Biçimleri:

 

1- Koşma:

 

Aşık Edebiyatında en çok tercih edilen nazım biçimlerinden birisidir.

 

  • Dörtlük nazım birimi ile yazılırlar.

  • Çoğunlukla 3 ile 5 dörtlükten oluşurlar. Bazen 6 dörtlük olduğu da görülür.

  • 11’ li hece ölüsü kullanılır. ( 6+5 ya da 4+4+3 duraklı)

  • Mahlas son dörtlükte verilir.

  • Kafiye düzeni  bbba ccca … / abcb cccb / abab cccb... şekillerinde olabilir.

  • İslamiyet öncesindeki koşuğun karşılığıdır.

  • Konularına göre güzelleme, koçaklama, taşlama ve ağıt adlarını alırlar.

  • En bilinen koşma şair Karacaoğlan’ dır.

 

 

Konularına göre koşma türleri:

 

1-Güzelleme: Sevgi konusu işlenir.

2- Koçaklama:Yiğitlik, kahramanlık gibi coşkulu konular işlenir.

3-Taşlama: Eleştiri şiirleridir. Divan Edebiyatındaki karşılığı hicviyyedir.

4- Ağıt: Anonim olan ağıt ile aynı konuyu işler. En belirgin farkı bir şair tarafından söylenmesidir.

2-Semai:

Kendine has bir ezgi ile söylenen aşık edebiyatı nazım biçimidir.

 

  • 8’li hece ölçüsü kullanılır.

  • Nazım birimi dörtlüktür.

  • Kafiye şeması koşmanınki gibidir.(bbba ccca …)

  • 3-5 dörtlükten oluşur.

  • Duygusal konular işlenir. Ağırlıklı olarak hüzünlü konulara yer verilir.

  • Son dörtlükte mahlas kullanılır.

  • Kendine has bir ezgisi vardır.

  • Erzurumlu Emrah ve Karacaoğlan bu alanda başarılı eserler vermişlerdir.

 

 

Örnek:

 

Emrah der ki düştüm dile
Bülbül figan eder güle
Güzel sevmek bir sarp kale
Ya alınır ya alınmaz.

3- Varsağı:

Varsak Türklerinin söylediği, çoğunlukla yiğitlik konularının işlendiği şiirlerdir.

  • 8’li hece ölçüsü kullanılır.

  • Dörtlük nazım birimi kullanılır.

  • Bre, ey, hey gibi ünlemler kullanılır.

  • Kafiye şeması koşmanınki gibidir.(bbba ccca … / abcb cccb /abab cccb...)

  • Mahlas son dörtlükte kullanılır.

  • Varsağı alanında en bilinen şair Karacaoğlan’dır.

 

Örnek:

...

Aman hey Allah’ım aman

Ne aman bilir ne zaman

Üstümüzde çayır çemen

Bitmeden bir dem sürelim

4- Destan:

Aşık Edebiyatında milletin benliğinde iz bırakan olayların aşıklar tarafından şiir şeklinde işlendiği bir nazım biçiminin adıdır.

  • Dörtlüklerle yazılır.

  • Çoğunlukla  beş ile yedi dörtlükten oluşurlar. Ancak 150 dörtlüğe kadar olan destanlar da vardır.

  • Kafiye şeması koşmanınki gibidir.(bbba ccca … / abcb cccb /abab cccb...)

  • Daha çok 8’li ve 11’li hece ölçüsü kullanılır.

  • Mahlas son dörtlükte yer alır.

 

Örnek:

       GENÇ OSMAN DESTANI

Genç Osman dediğin bir küçük uşak

Beline bağlamış  ibrişim kuşak

Askerin içinde birinci uşak

Allah Allah deyip geçer Genç Osman

...

                                       Kayıkçı Kul Mustafa

Çekiç camı kırar ama çeliği sertleştitir.

 TURKİYE

2016- dinledebiyat.com © Her hakkı saklıdır.

  • Instagram Social Icon
  • dinledebiyat
  • w-googleplus